Jaqi Qamaña

De Wikipedia
Ir a la navegación Ir a la búsqueda

Taqiniw yatipxtan taqichaqan pachanakax janiw mä khuskhakïkiti. Sapawjaw mayj mayja. Mä chaqt'an junt'uwa, yaqhiphäwjanst thayarakiwa. Akampix sañ muntanwa, kawkjanti thayax wal thay ukjanakanx nayratpach patan jakasir jilat kullakanakax qamañpin qalat lurt'asipxirïtana. Ukat qamañax akjamanakaw utjaraki: muruq' qamañamp altus qamañampi. Jichhax akanaktuqit uñicht'ayañäni.

Qamañax qullu patankiwa. Pirqapax qalatkamakirakiwa.

Muruq' Qamaña[trukaña | chimp askichaña]

Español: El muro redondo está ubicado en el cerro. Su estructura es de piedra. English: The round wall is located on the hill. Its structure is built of stone. Quechua: Wayra jark'achi urqu patapi kasan. Rumi pirqa.

Français: Le mur de ronde est situé sur la colline. Sa structure est construite en pierre.

Qamañ arux may may amuyunispawa. Nayraqata, aka arux jakañ sañ munaspa, ukjarux jaqi qamaña. Aka qilqt'äwin jiwasax payirï ukat aruskipt'añäni. Kunjamati jamuqan uñjtanxa, qamañax mä mantañan muruq' pirqawa. Manqhax pusin phisqhan mantkirikiwa. Pirqapax qalatkam tawqsutawa, janirakiw ñiq'impïkiti. Sayarusti tantiyukirakiwa, niya jaqin thixnipä ukjakirakiwa, ukat akjam pachanakatak lurt'atawa; aka muruq' pirqax jan wali pachä ukjanakatak pirqataw kunatti qullunakax inawsanakax sinti thaya, chhijchhi, jallu ukjamarakiriwa. Ukat ukanakat jarkt'asiñtakiw wali aski. Ukjamïpan jan um mantaniñapatakixa, uma jalaqä ukjanakaruw uyw awatirinakax qamañ pirqsusipxiritäna. Ukat yaqhiph pachanakax qunt'aks qunt'apxakirakiritaynawa.

Altus qamañax janiw jaqin makhatatäxiti. Justuruw jan yäqat tukusiñ munataski.

Altusan Qamaña[trukaña | chimp askichaña]

Altusan qamañast niya nayrirxamatakirakkiwa, juk'a juk'anakkiw mayja; ukamapins akkïrix altus utat uñaqatawa. Jaqix jiwak patat uñatatasiñtakiw akjam lurasipxirïtana. Ukat janiw ukakïkiti, jupanakax jallus chhijchhis sintipin pursu ukjanakaw ukar mantxapxirïtana, kunatti akax mä pusi chhiy qala pirqar wayxatatawa, ukat kuna jallu umas chhijchhi umas manqhnam jalsuskiritayna. Ukat sipan aliq uraqir lurat qamañanakax mäkiw sint jallüx ukjax umax jalanti, ukat askpachaw thayjasxiri, janiw kusapinikiti. Jan chhijchhis jallus sint purki, jan ukax phajsä ukjanakatakkiw kusa.

Janïr tukkasin akjamanak sañ munaraktana; 1980 - 2000 uka maranakax qamañanakax wali waqaychatänwa. Janiw ukjamak tukusiyatïrikiti. Uyw anakkapayax jaqin uñjatapiniriwa. Ukat kawkjant jan qamañax utjkän ukjanakanaxa, sinti thaya, chhijchhi, jallü ukjanakax jasak mantxañatakix jupanakax mäkiw yaqh machaqat pirqsupxirïna. Ukat walja maranakxarux janiw ukjamäxiti, qamañanakax jaythsut jaythsutakiw uñjasxi. Yamas yaqhipanakax justuruw allinuqtatäski. Jakt'atanikiw phaxsin may kut pay kut ukjam uyw anakisin mantxapxi.